08 Kasım 2009

TEST


"Kim olduğun ya da karşında kim olduğu farketmez. İnsanlar kendileri bile farkında olmadan karşılarındaki insanı testten geçirirler."diyorum. Şiddetle karşı çıkıyor. "Ben" diyor "asla insanları test etmem. Onlar dostum olacaklarsa zaten olurlar. Bunun için teste gerek yok." Gülüyorum "sen öyle sanıyorsun" diyorum. "Hayır hayır"la başlayan cümleler kuruyor. Hiç sesimi çıkarmadan karşı koyuşunu sakince dinliyorum. Sözü bittiğinde konuşmaya başlıyorum.

"Doğruyu yanlışı bulmak için nasıl deniyorsak bazı yolları, kendimiz için doğru insanları bulmak için de refleks olarak bazı testler geliştiririz. Ama asla bunu planlamayız. Yani sen oturup düşünmezsin "A'ya şöyle diyeyim bakalım ne diyecek" ya da "C'ye şöyle davranayım bakalım ne tepki verecek?" diye. Ama olaylar gelişir ve sen karşındakinin sözlerini ve tepkilerini yorumlar, o insana ne kadar yaklaşman gerektiğini ya da ne kadar uzakta durman gerektiğini bilirsin. Ortak noktalarınızı ya da onda seni rahatsız eden şeyleri bir çıprıda sayamazsın belki ama bilirsin zaman geçtikçe. Bak mesela senin hayatından bir örnek vereyim. Geçen yıl hasta oldun ve iki ay evde yatmak zorunda kaldın. Değil mi? Bu sırada bazı insanlar seni ziyaret ettiler, bazıları telefonla aradılar, bazıları ne aradılar ne de sordular. Üstelik aramayan ve seni ziyaret etmeyen insanların bazıları sana normal iş günlerinde çok yakın davranan insanlardı. Fakat koşullar değişince onlar da başka ve yabancı biri gibi oldular. Bazı insanlar ise, ki sen o insanlarla hiç de içli dışlı değildin, hastalığın sırasında sana o kadar ilgi ve yakınlık gösterdiler ki, seslerinin tonunda öyle bir sevecenlik vardı ki şaşırıp kaldın. Şundan eminim ki; oturup kim geldi, kim gelmedi hesabına girmedin. Fakat içinde bazı noktalar aydınlığa kavuştu. Tıpkı yıldızların haritası gibi, bazı yıldızlar daha parlak bazıları daha sönük ve uzak kaldılar. İşte gün içinde yaşadığımız her şey bu haritanın netleşmesini sağlar. Tek bir olay ya da durumla mı netleşir bu harita? Elbette değil. Mesela senin hasta olduğun o iki ay boyunca seni aramamış olan insanlar sana gerçekten uzak ve ilgisizler mi bunu bilemezsin. Bu noktada her şeyi düşünmen gerekir. Yani birine kırılmaya başladığını sezdiğin anda. Belki o adam ya da kadın senin gibi hastaydı o sırada. Belki çok büyük bir bela vardı başında ve buna benzer bir çok şey. Dediğim gibi insanları tek bir olaya dayanarak silip atamazsın. Bu uzun bir süreçtir. Ve o süreç içinde bazı insanlar dostumuz olur ve bazılarından da nefret ederiz. Ve bütün bu sevgi ve nefret test sonuçları ile belirlenir. Her ne kadar soruları ve cevapları belirsiz de olsa bu test herkesin kafasında vardır."

Sessizce dinliyor. "Ama..." diye başlayan bir cümle kuruyor. Biliyorum test etmek lafı onu müthiş derecede huzursuz ediyor. Bu lafı kullanmayı asla onaylamıyor. Söylediklerimi doğru kabul etse bile bu laf ona hep batacak.  Çünkü zihnindeki test kelimesi olumsuz bir anlamla tıka basa doldurulmuş.

"Biliyorum test kelimesi ya da test etmek lafı seni geriyor ve çok alçakça, hesaplı kitaplı dostlukları çağrıştırıyor sana. Fakat söylemek istediğim insanlarla hesaba kitaba girdiğin değil, söylemek istediğim bunun hepimizin içinde yer etmiş olan bir şey olduğu. İşte bu yüzden bazılarını zaman geçtikçe seviyoruz bazılarından ise uzaklaşıyoruz. Bak mesela N. konusunu düşün. Hepimiz onunla aynı zamanda tanıştık ve N. gördüğümüz en sempatik insanlardan biriydi. Bir gün geldi sen N.'yi korumak için onun bazı hareketlerini eleştirdin. N. ise buna alınıp senin yüzüne bir daha bakmadı. Sen hiç farkında olmadan test ettin onu. Risk alıp onun yanlış davranışlarını düzeltmeye çalıştın fakat geri tepti. Şimdi sen biliyorsun ki N. sadece onu onaylayan insanlarla arkadaş olabilen biri. Eleştriye açık değil. Hatta tam aksine eleştrildiği zaman, kendisini eleştirenin iyi niyetini bile hesaba katmadan, ona küsen, darılan biri. Şimdi bana söyle; N. ve sen arkadaş ya da dost olabilir misiniz? Sen "dost acı söyler" diye düşünen biri iken ve N. hep onay bekleyen bir insanken sen onunla gerçekten arkadaş olabilir misin?"

Başını hayır anlamında sallıyor. "Anlıyorum demek istediğini" diyor "Ama söylediğin gibi test etmek lafı beni rahatsız ediyor. Hesaba kitaba dayalı hiç bir şeyden hoşlanmam bilirsin. Hele de bu insanlarla ilgili ise. Ama haklısın. İnsanları farkında bile olmadan kendi testlerimizden geçiriyoruz. Ah bir de bunu tanımlamak için test etmek lafı yerine başka bir söz bulsak."

FOTOĞRAF: LİFE

11 yorum:

  1. Denemek, yaşamak ve görmek desek belki o kadar rahatsız edici olmaz. Test ediyoruz ama aslında o sırada yaşıyoruz ve sonuca varıyoruz.

    YanıtlaSil
  2. Aslında ben test demekte ısrar edenlerdenim. Çünkü bir kelimenin tek bir anlamla üstelik olumsuz anlamla anılır olmasını doğru bulmuyorum. Bu onları kısırlaştırmak gibi geliyor bana.

    YanıtlaSil
  3. Keşke diyorum, aslında en sevmediğim kelime keşke... Karşımızdaki insanları test etmek zorunda kalmayacağımız kadar şeffaf ve kendi olsa insanlar.

    YanıtlaSil
  4. işin aslı şöyle sanırım. herkesin ilişkide / iletişimde bulunduğu çevresindeki insanları alıp yüksek bir yerlere koyması. belki arkadaşlık tanımına biraz fazladan anlamlar yüklediğimiz romantik bir tavırla hem de. ama zamanla herkes, her ilişki gerçek konumunda var olur ve biz ancak yaşadıkça bunun ayrımına varırız. yani onların hayatımızda o en başta onları koyduğumuz yerde değil de gerçekte nerede olduklarının farkına. bu durum çoğu zaman hüzün verici olsa da daha öncesindeki "zannettiğimiz" duruma göre daha gerçekçidir. adına test ya da her ne dersek diyelim bir gün anlarız çıplak gerçeği. yalnızlığı.

    not: bu blogta şey kelimesi artık ayrı yazılsın istiyoruz :)

    YanıtlaSil
  5. Test etmek kulaga sert gelen bir kelime sanki. Cünki test etmek hata aramaya yönelik bir eylemdir ya hani o yüzden karsi cikmistir. Haklisin aslinda kelime degise de sonucta farketmedende olsa test ediyoruz galiba birbirimizi.Olayin bam telide bu olsa gerek.
    Zaten Allah bile bizi büyük bir sinav icin yarattiysa eger tüm yasam test etmek ve edilmek üzerine kurulu iste.
    Cok güzel ve düsündürücü bir yazi olmus.
    Sevgiler

    YanıtlaSil
  6. OWL: İnsanoğlunun mayasında var kendini gizlemek. ama belki de bu kadar süprizlidir hayat. Ve yine belki bütün bu giz sayesinde öğreniyoruzdur.

    GENİŞ ZAMANLAR: O kadar dikkat ettim ama yine gözden kaçırmışım :)Bütün hepsini düzelttim. :) Artık "şey" ayrı yazılacak :)

    SÜNTER: Kelimeleri tek bir olumsuz ya da olumlu anlamlar kısırlaştırmanın dili körelttiğini düşünüyorum. ama bazı kelimeler var ki ne kadar iyi niyetle söylense de kötü anlamlar çağrıştırıyorlar. Aslında test etmek hata bulmak anlamında değil ölçmek anlamında kullanılan bir sözcük. Ve ölçtüğümüzde olumlu ya da olumsuz sonuç alabilme durumumuz var.

    YanıtlaSil
  7. Sevgili kedi;
    Test etmek yerine tartmak mı demeliyiz?Eğer derin ve kalıcı dostluklarımız çeşitli konularda karşımızdakine güven duygularımızın oluşma ya da yok olmasına yol açıyorsa buna ne dememiz gerekiyor ben de bilmiyorum.Test; önceden kurulan bir sınav.Oysa kişiler hakkında ulaştığımız değer yargıları sevgi güven-sevgisizlik ve de güvenmeme duyguları önceden kurulmadan zaman içinde yaşanılarak edinilen intibalardır.Bir insan söz verdiğinde "bakalım yapacakmı sözünde duracak mı?" demezsiniz.Önce inanırsınız, 1-2-3 söz gerçekleşmedi mi, hakkındaki notunuz "bu zatı-muhterem sözünde durmayan bir kişidir der ve ona onun anlayacağı dilden hitab edersiniz. Ya da uygun bir dille verilen sözün ne kadar önemli olduğunu vurgularsınız kendisine.Test değil de öngörü mü desek daha iyi olur bilemedim doğrusu sevgilerimle.

    YanıtlaSil
  8. Sanıyorum test sözcüğü herkesi rahatsız ediyor Sevgili Sufi. Söylediklerine katılıyorum evet. Test sanırım önceden hazırlanmış olduğu fikri uyandığı için insanların tüylerini böylesine diken diken ediyor. O yüzden test demeyelim. Değiştirelim bu durumun adını. Kelimeler ne kadar önemli değil mi?

    YanıtlaSil
  9. benzer bir konuşma "her ilişki bir çıkar üzerine kuruludur" savımda benzer tepkileri almıştı. çıkarın yarattığı olumsuzluk algısı kimsenin içine sinmiyordu ama ortada bir çıkar vardı ve taraflardan en az biri o çıkar adına o ilişkide vardı...
    test etmek de benzer bir olumsuzluk yükleniyor ve kimse ilişkisini teste tabi tuttuğunu söylemek istemiyor ama öyle anlar oluyor ki; ister istemez planlanmamış testlerden geçiyor ya da kalıyor karşımızdakiler ya da biz...

    YanıtlaSil
  10. Evet çıkar kelimesi çok ama çok olumsuz bir anlam taşıyor fakat ben bu savına karşı çıkmayacağım. Dostluk elbette bir nevi çıkar ilişkisidir. Birine güvenme, birini sevme ve o kişi tarafından sevilmek kadar önemli bir kazanç var mıdır ki çıkar olmasın. Sorun kelimeleri tek bir olumsuzlukla sınırlıyor olmamızdan kaynaklanıyor.

    YanıtlaSil
  11. dediğin gibi biraz da kelimelere nereden ve nasıl baktığımızla ilgili herşey ve yüklediğimiz anlamlarda...

    YanıtlaSil